Karın Şi̇şki̇nli̇ği̇ Yaratan Tıbbi̇ Sebepler Ve Çözüm Öneri̇leri̇

Karın şişkinliği birçok sebepten faydalanıyor olabilir. Çoğunlukla sindirim sistemindeki bir dizi faktörün etkileşimi sonucunda ortaya çıkan ve karın bölgesinde genellikle rahatsızlık veren bir durumdur. Bu durum birçok nedenden kaynaklanabilir ve bazen geçici olabilirken, bazı durumlarda sürekli veya tekrarlayıcı olabilir.

Karın şişkinliğine neden olabilecek tıbbi sebepler:

Huzursuz Bağırsak Sendromu

Huzursuz bağırsak sendromu (IBS), sindirim sistemi üzerinde belirgin bir etkiye sahip olan kronik bir durumdur. IBS’ye sahip olan birçok insan, karın şişkinliği gibi belirtiler yaşar.

IBS’ye sahip olan kişilerde, sindirim sisteminde normalden daha fazla gaz birikimi olabilir. Bağırsaklar normalden daha hassas olabilir. Bu da küçük miktarda gaz veya dışkıda bile aşırı reaksiyona neden olabilir ve şişkinlik hissine yol açabilir. 

IBS; bağırsak hareketlerinde anormalliklerle ilişkilendirilmiştir. 

• Bu anormallikler bazen bağırsakların normalden daha hızlı veya yavaş çalışmasına, dışkının normalden daha uzun süre kalmasına veya daha sık dışkılama ihtiyacına yol açabilir. 
• Stres ve anksiyete, IBS semptomlarını artırabilir veya tetikleyebilir. Stres, bağırsak hareketlerini etkileyebilir. 
• Lifli gıdalar, karbonatlı içecekler, gazlı içecekler, yağlı yiyecekler ve laktoz içeren ürünler; IBS semptomlarını kötüleştirebilir. 
• Bağırsaklarda normalden fazla veya az bakteri bulunması, sindirim sürecini etkileyerek şişkinlik hissine neden olabilir.

Çölyak

Çölyak hastalığı, ince bağırsağın gluten adı verilen bir protein türüne aşırı duyarlılık gösterdiği otoimmün bir durumdur. Gluten; buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda bulunan bir protein bileşenidir. Çölyak hastaları gluteni sindiremezler ve bağışıklık sistemleri gluteni bir tehdit olarak algılar. Bu da ince bağırsakta inflamasyona (iltihaplanmaya) ve doku hasarına yol açar. 

Bu inflamasyon ve doku hasarı, ince bağırsakta emilimi sağlayan villus adı verilen küçük yapıların zarar görmesine neden olur. Villuslar, besin maddelerinin emilimini artırmak için ince bağırsağın iç yüzeyinde bulunur. Zarar gördüklerinde, besin maddelerinin emilimi etkilenip sindirim sistemi sorunlarına yol açar. Bu da şişkinlik ve ağrıya sebep olabilir. Ancak; herhangi bir semptom veya endişe durumunda, bir doktora başvurmak önemlidir.

Fonksiyonel kabızlık

Fonksiyonel kabızlık, dışkının normalden daha uzun süre bağırsaklarda kalması durumudur. Bu durumda dışkı birikerek bağırsakta genişleme oluşturabilir ve karında şişkinlik hissine yol açabilir. Aynı zamanda; kabızlık nedeniyle bağırsak hareketliliği yavaşlayabilir ve bu da gaz birikimine yol açabilir. Gaz birikimi de karın şişkinliğini artırabilir. 

Bazı durumlarda kabızlık, hafif bir bağırsak inflamasyonuna neden olabilir. Dışkının geçişi sırasında zorluk yaşanması da karın kaslarının daha fazla çalışmasına neden olabilir. Dolayısıyla; fonksiyonel kabızlık karında şişkinlik yapabilir.

Laktoz, Fruktoz ve diğer karbonhidrat intoleransı

Laktoz, fruktoz ve karbonhidrat intoleransları sindirim sisteminde belirli bileşenlerin yetersiz sindirimi sonucu oluşan sindirim problemleridir. Bu intoleranslar genellikle karında şişkinlik gibi semptomlara yol açar.

Laktoz İntoleransı: Laktoz intoleransı, laktaz enziminin yetersizliği veya eksikliği nedeniyle laktozun sindirilememesi durumunda meydana gelir. Sindirilmemiş laktozun bağırsaklarda birikmesi ve fermantasyona uğraması gaz oluşumuna neden olur, bu da şişkinlik hissine sebep olur. Aynı zamanda bağırsaklarda su emiliminde artış da şişkinlik hissini artırabilir.

Fruktoz İntoleransı: Fruktoz intoleransı, fruktozun sindirilmesi için gerekli enzimlerin eksikliği sonucu ortaya çıkar. Sindirilmemiş fruktoz bağırsaklarda fermantasyona uğrar ve gaz oluşumuna yol açarak şişkinlik hissine neden olabilir.

Karbonhidrat Malabsorbsiyonu: Bazı insanlar belirli karbonhidratları tam olarak sindiremezler, özellikle de lifli veya kompleks olmayan karbonhidratları. Bu durumda, sindirilemeyen karbonhidratlar bağırsaklarda fermantasyona uğrayarak gaz oluşumuna neden olur.

Bu intoleranslar, sindirilmemiş gıdaların bağırsaklarda fermantasyonuna ve buna bağlı olarak gaz üretimine neden olarak karında şişkinlik hissine yol açar. Bu nedenle, bu intoleranslara sahip bireyler, bu tür gıdaları tüketirken dikkatli olmalı ve semptomlarını kontrol altında tutmak için uygun önlemler almalıdır.

Şeker hastalığı

Şeker hastalığı karında şişkinliğe neden olabilir çünkü:

1. Gastroparezi: Yüksek kan şekeri seviyeleri sindirim sistemindeki sinirlerin hasar görmesine yol açabilir ve mide boşalmasını yavaşlatabilir.
2. Karaciğer Sorunları: Şeker hastalığı, karaciğer fonksiyonlarını etkileyebilir, bu da karın bölgesinde yağ birikimine ve şişkinliğe yol açabilir.
3. Dehidrasyon: Yüksek kan şekeri seviyeleri vücuttan su kaybına neden olabilir. 
4. İnflamasyon: Yüksek kan şekeri seviyeleri vücutta iltihaplanmayı artırabilir.
5. Diyabetik Nöropati: Diyabet; sindirim sisteminde sinir hasarına yol açabilir. 

Bunların hepsi sindirim sistemi sorunlarına neden olabilir. Doğal sonucu olarak da şişkinliğin oraya çıkmasına neden olurlar. 

Çözüm Önerileri:

• Özellikle Gastroentrologa görülüp detaylı tahlil ve testleri yaptırılmalı. 
• Bu dönemde diyetisyen eşliğinde eliminasyon ya da fodmap diyeti gibi diyetler yapılabilir. 
• Özellikle diyette sıkı takip neyin dokunup dokunmadığını tespit etmek adına yardımcı olacaktır. 
• Şişkinliklerin sebebi mide ya da bağırsak kaynaklı olabiliyor. Kaynağı tespit ettikten sonra müdahale daha kolay olabilmektedir. Bunun için doktora ya da diyetisyene görünmeden önce detaylı bir beslenme günlüğü tutulmalı. Bu günlük sayesinde size dokunan en azından 2-3 gıdayı tespit edebilirsiniz. Bu da uzmanınızın işini daha kolaylaştıracaktır. Aynı zamanda süreci iyileşme sürecini hızlandıracaktır. 
• Bu süreçte doğal beslenmeniz ve evde yemeniz çok önemli. Yediğiniz gıdaya hakim olmak süreci yönetmek açısından size çok destek olacaktır. Aksi takdirde bilinmezlikler sizi yıldırabilir. 

Kaynakça

1. Lacy, BE, Mearin, F., Chang, L., Chey, WD, Lembo, AJ, Simren, M. ve Spiller, R. (2016). Bağırsak bozuklukları. Gastroenteroloji , 150 (6), 1393-1407.
2. Azpiroz, F., Feldman, M., Friedman, L. S., & Brand, L. J. (2015). Pathophysiology, Diagnosis, Management.
3. Tuteja, A. K., Talley, N. J., Joos, S. K., Tolman, K. G., & Hickam, D. H. (2008). Abdominal bloating in employed adults: prevalence, risk factors, and association with other bowel disorders. The American journal of gastroenterology, 103(5), 1241–1248. https://doi.org/10.1111/j.1572-0241.2007.01755.x
4. Sandler, R. S., Stewart, W. F., Liberman, J. N., Ricci, J. A., & Zorich, N. L. (2000). Abdominal pain, bloating, and diarrhea in the United States: prevalence and impact. Digestive diseases and sciences, 45(6), 1166–1171. https://doi.org/10.1023/a:1005554103531

Jiang, X., Locke, G. R., 3rd, Choung, R. S., Zinsmeister, A. R., Schleck, C. D., & Talley, N. J. (2008). Prevalence and risk factors for abdominal bloating and visible distention: a population-based study. Gut, 57(6), 756–763.  https://doi.org/10.1136/gut.2007.142810